Povodom Međunarodnog dana Roma, izvršni direktor NVO “Udruženje za podršku Roma i Egipćana”, Sultan Beća, istakao je da postoje pomaci u socijalnoj inkluziji Roma, ali da treba i dalje raditi na poboljšanju položaja pripadnika RE populacije.
On je ukazao da mali broj pripadnika RE populacije radi u institucijama sistema na nivou države i da se ključ za zapošljavanje nalazi u obrazovanju, pa je, kako navodi Beća, veoma značajno da se školuju pripadnici iz romske zajednice.
“Može se primijetiti napredak u položaju Roma u oblasti obrazovanja, jer obrazovni sistem daje velike mogućnosti i podršku u procesu obrazovanja, počev od besplatnih udžbenika za učenike osnovnih škola, preko stipendiranja učenika i studenata, uvođenja i standardizacije zanimanja saradnik u socijalnoj inkluziji u oblasti obrazovanja u osnovnim školama, sve do različitih projekata koji doprinose dobru za pripadnike ove populacije”, kazao je Beća.
Naveo je primjer da OŠ “Radomir Mitrović” u Beranama ima 140 učenika iz RE zajednice i da u njoj rade dva medijatora iz oblasti obrazovanja, kao i da se u školi izvode projekti u vezi poboljšanja uspjeha učenika.
“Škola i njen kadar rade dosta u procesu socijalne inkluzije, te pored nastavnih, ulažu trud u vannastavne aktivnosti u kojima su uvijek uključeni i učenici iz ove populacije. Ta škola je postala reprezentativni primjer kako treba raditi, a mnogima je bila drugi dom nakon ratnih dešavanja i dolaska raseljenih lica u Crnu Goru i Berane. Zbog toga, mnogi danas odrasli ljudi rado se sjećaju svojih nastavnika, tih teških vremena i školi su zahvalni”, dodao je Beća.
Beća je član komisije za izradu Strategije za socijalnu inkluziju Roma i Egipcana 2021-2025, pri Ministarstvu pravde ljudskih i manjinskih prava, pa se i na taj način angažovao da doprinese boljem polozaju ove populacije i iskazuje zahvalnost Vladi Crne Gore na svim doprinosima za dobro Romske populacije.
On naglašava, da su podnijeli niz predloga koji su u procesu usvajanja, a koji doprinose boljem položaju u oblasti socijalne inkluzije. U tom smislu, predložio je u oblasti zdravstva da se uvede zdravstveni medijator u Domu zdravlja u Bijelom Polju, jer u tom gradu ima priličan broj pripadnika romske populacije, kao i stručno usavršavanje medijatora na nivou čitave države.
Što se tiče stanovanja, na nivou države postoje pomaci, naročito u Podgorici, ali, on ističe da je stanje na sjeveru loše, te da treba uložiti posebne napore… Pomenuo je Berane i naselje Riversjad, u kojem je, zbog protoka vremena i brojnih poplava, došlo do pogoršanja stambenih uslova, koje je neophodno popraviti.
Beća je istakao da postoji problem prosjačenja i prijevremenih brakova. Ukazao je da se država trudi da i ovaj problem suzbije, ali da se time treba baviti još više i ukazao na značaj multidisciplinarskog pristupa ovom problemu na kojem treba raditi, te da je potrebno da različite institucije zajednički rade na suzbijanju ovih pojava. Smatra da se trebaju formirati timovi u borbi protiv navedenih pojava što je takođe potrebno i povodom diskriminacije pripadnika RE populacije.
On je ukazao na potrebu podizanja svijesti u okviru RE zajednice u svim segmentima socijalne inkluzije- zapošljavanje, obrazovanje, zdravstvo, kultura i stanovanje, na kojima treba stalno raditi i ukazao na značaj nevladinog sektora koji može na različite načine i preko različitih projekata raditi na podizanju svijesti koja je potrebna da bi i sami pripadnici iz ove populacije počeli mijenjati sebe.
Beća se zahvalio Opštini Berane koja, kako ističe, dosta radi na poboljšanju položaja pripadnika RE populacije, ali istovremeno ukazuje da je potrebno još više truda i zalaganja kako bi bili još veći pokazatelji poboljšanja položaja pripadnika ove populacije.
Takođe, zahvalio se i Savjetu Evrope i NVO “Mladi Romi”, koji su u prethodnom periodu preko programa “Romacteda” u nekoliko opština u Crnoj Gori radili na poboljšanju položaja pripadnika RE populacije, te u tom smislu izrazio očekivanje i velika nadanja od tog programa koji doprinosi socijalnoj inkluziji i u daljem periodu.
