Da je u potkomovskim selima na području opštine Andrijevica situacija po pitanju nataliteta krajnje zabrinjavajuća najbolje govori broj učenika u Osnovnoj školi “Milić Keljanović” u Konjusima, koja je ove godine po prvi put u svojoj dugoj istoriji ostala bez đaka prvaka.
Ova činjenica govori u prilog dramatičnih demografskih podataka o ozbiljnim izazovima sa kojim sa suočava Crna Gora, kao što su istorijski minimum nataliteta, starenje nacije i unutrašnje migracije ka centralnom i južnom regionu, dok sjever države trpi ozbiljnu depopulaciju.
Škola u nekada velikom mjesnom centru Konjusi u Andrijevici, kojoj gravitiraju sela Kuti, Cecuni, Đuliće, Košutiće, Dulipolje, Jošanica, Krajišta i Japan, prošle godine brojala je 21 učenika, među kojima je bio samo jedan đak prvak.
Nakon što je ove godine ostala bez makar jednog prvaka, postoji opravdan strah da ni narednih godina u ovoj školi sa bogatom tradicijom uopšte neće novih učenika I da joj prijeti zatvaranje, iako je nekada brojala i do 400 učenika.
“Tačno je da u narednim godinama u školi u Konjusima neće biti prvaka, jer u selima koja gravitiraju ka ovoj školi više nema djece. To znači da postoji ozbiljna opasnost da se ova obrazovna ustanova zatvori u nekom narednom periodu” – naglasio je Tomo Babović, predsjednik Mjesne zajednice Konjuhe.
Portal RTCG je ranije pisao o tome da su odavno zatvorena područna odjeljenja OŠ “Milić Keljanović” koja su postojala u selima Jošanica, Cecuni i Kuti.
Od prošle godine prestalo je sa radom i područno odjeljenje u selu Đuliće. Mještani ističu da bi pred ovakvim stanjem cjelokupno društvo trebalo dobro da se zabrine.
“Tužno je pogledati naše seoske škole od kojih se mnoge urušavaju, a neke se polako zatvaraju. Niko ne može ostati ravnodušan pri ovim podacima. Do mjesnog centra Brod autobus odavno ne dolazi i pored toga što je prije nekoliko decenija na relaciji Berane – Konjuhe, i obratno, autobus saobraćao tri puta dnevno. U poslednjih nekolio godina u selu, gdje uglavnom obitavaju staračka domaćinstva, više se ne rađaju djeca, dok se u radnom odnosu nalazi samo dva do tri stanovnika. Ovo je odavno upaljeni crveni alarm” – jednoglasni su mještani u svojim ocjenama.
Konjuhe je 1948. godine, sa mjesnimm centrom Brod, i sastavnim djelovima koji se zovu Dulipolje, Mimiće i Alje, brojalo blizu 700, a sada 57 stanovnika. Prema popisu, selo Jošanica, koje se nalazi u sastavu Mjesne zajednice Konjuhe, 1948. godine brojalo je 435 stanovnika, a 2023. godine 52.
I ostala potkomovska sela bilježe drastičan pad broja stanovnika. Tako je selo Đuliće 1948. godine imalo 317 žitelja dok je taj broj na popisu iz 2023. iznosio 49.
Susjedno selo Košutiće 1948. godine brojalo je 408 stanovnika, a 2023. godine 78. Selo Cecuni je prilikom poslednjeg popisa imalo 76 stanovnika, dok je taj broj 1953. godine bio 400.
Znatan odliv stanovnika bilježi i selo Kuti koje je pedesetih godina prošlog vijeka imalo oko 200, a danas svega 19 žitelja.I podaci popisa stanovništva iz 2023. godine govore o tome da se poslednjih decenija Andrijevica suočava sa izraženom migracijom stanovništva.
U ovoj opštini evidentirano je 20 odsto manje stanovnika, nego 2011. godine. Opština Andrijevica je prije 13 godina brojala 5.071 stanovnika, a danas, prema zvaničnoj statistici, 3.978. Kompletna opština Andrijevica nalazi se među onim teritorijalnim jedinicama u kojima se iz godine u godinu evidentira negativan prirodni priraštaj. Prošle godine u ovoj opštini broj umrlih bio za 15 veći od broja novorođenih.
Negativnu sliku upotpunjuje i podatak koji ukazuje da je u andrijevičkoj opštini prošle godine rođeno svega 25 djece i da je sklopljeno samo dvadesetak brakova.
Takođe, u Andrijevici je zabilježen i zanemarljiv broj mladih ljudi koji se nakon završenih studija vraćaju u mjesto svog rođenja.I u gradskoj Osnovnoj školi “Bajo Jojić” stanje je zabrinjavajuće, kada je broj učenika u pitanju.
Ona je prošle školske godine brojala 325 učenika i to sa svim područnim odjeljenjima. Škola je brojala svega 40 prvaka. Od njih je svega 19 nastavu pohađalo u matičnoj školi, a 21 u područnim odjeljenjima.
Statistika je neumoljiva – za prostu reprodukciju stanovništva potrebna je stopa od 2.1, dok se u Crnoj Gori ta stopa kreće do maksimalnih 1.8.
Ovi podaci dramatično ukazuju da se prirodna zamjena generacija ne obezbjeđuje nigdje u državi, ali je situacija na sjeveru nakritičnija zbog masovnog odliva stnovništva.Selo Konjuhe kod Andrijevice i nekada velika Osnovna škola “Milić Keljanović” najslikovitije govore koliko je relanost u ovom pogledu dramatična.
Tufik Softić
