Nova uprava osnovne škole u Andrijevici kandidovala je kod evropskih fondova projekat kojim je predviđeno da jedan sprat vrijedne istorijske zgrade područnog odjeljenja u Trepči bude preuređen u učeničko odmaralište, po uzoru na poznata dječja odmarališta poput onog na Ivanovim koritima. Ideja je da se na taj način sačuva impozantna školska zgrada, ali i da joj se vrati život i pronađe nova namjena koja bi koristila ne samo školi i selu, već i djeci iz drugih krajeva Crne Gore.
Direktor Osnovne škole “Bajo Jojić”, Božo Vukićević rekao je za Portal RTCG da je ove godine uspio da sačuva četiri učenika i redovnu nastavu, među kojima su i dva prvaka.
„Još nekoliko djece u selu je predškolskog uzrasta, tako da škola ima perspektivu da opstane. Ipak, zgradu treba bolje iskoristiti i zbog toga smo došli na ideju da kandidujemo kod evropskih fondova projekat da se gornji sprat škole preuredi u odmaralište tipa Ivanovih korita. Ovo je značajno mjesto, a u projektu smo opisali šta sve u blizini može da se obiđe. Idealno mjesto za dječje odmaralište. Naravno, u sve ovo ne bi smo mogli ući bez saglasnosti i pune podrške Ministarstva prosvjete“, kazao je Vukićević.
Upravo ta ideja – da se istorijska zgrada istovremeno sačuva i ponovo učini živom, mogla bi otvoriti novu stranicu u više od vijeka dugoj priči škole u Trepči, jer istorija škole u Trepči mnogo je starija od današnje zgrade.
Škola je počela da radi još 1891. godine, kao privatna škola u privatnoj kući. Prema podacima iz “Leksikona školstva Crne Gore CANU”, imala je tada 39 učenika. Godine 1902. postala je državna škola, a dvije godine kasnije dobila je i svoj prvi školski objekat. Taj objekat je stradao tokom ratnih godina, pa je poslije Prvog svjetskog rata nastava ponovo održavana u privatnim kućama. Godine 1922. podignuta je školska brvnara.
A onda je Trepča dobila zdanje koje je i danas njen najprepoznatljiviji objekat.
Nova školska zgrada podignuta je 1932. godine, u vrijeme Kraljevine Jugoslavije. Prema predanju koje se vezuje za ovaj objekat, škola je bila zadužbina kralja Aleksandra Karađorđevića.
Za jedno planinsko selo izgrađeno je ozbiljno i reprezentativno javno zdanje. Objekat je imao prizemlje i sprat, četiri učionice i približno 600 kvadratnih metara prostora. Njegove dimenzije i danas svjedoče o vremenu u kojem se vjerovalo da ulaganje u školu znači ulaganje u budućnost čitavog kraja.
(Foto: Tufik Softić)
Zgrada je preživjela promjene država, ratove, promjene školskog sistema i decenije demografskog pražnjenja sela.
Istorija ove škole posebno je vezana za ime barda pisane riječi Mihaila Lalića. Veliki crnogorski književnik rođen je u Trepči 1914. godine, a osnovnu školu u rodnom selu pohađao je od 1921. do 1925. godine, nakon čega je školovanje nastavio u beranskoj gimnaziji.
Istorijski podaci govore da Lalić nije pohađao današnju školsku zgradu, jer je ona izgrađena 1932. godine, sedam godina nakon što je završio osnovnu školu, ali je pohađao školu u Trepči u vrijeme kada je nastava bila organizovana u starijem objektu, pa je kontinuitet ustanove nesporan. Današnja zgrada predstavlja materijalni nastavak škole u kojoj je Lalić započeo svoje obrazovanje i važan dio kulturnog pejzaža njegovog rodnog mjesta.
Nekada je škola okupljala djecu iz više sela i bila matična osmogodišnja škola za šire područje. Godine 1958. škola u Trepči prerasla je u osmogodišnju školu i postala matična za Trešnjevo, Vinicku i Rijeku Marsenića. Takav status zadržala je do 1966. godine, kada je postala područno odjeljenje škole u tadašnjem Ivangradu. Od 1991. godine pripada OŠ „Bajo Jojić“ u Andrijevici.
Danas stvari stoje potpuno drugačije – velika zgrada, podignuta da primi generacije đaka, služi školi sa svega nekoliko učenika. Ipak, činjenica da je ove godine sačuvana redovna nastava i da među četiri učenika ima i dva prvaka, uz još nekoliko djece predškolskog uzrasta, daje nadu da škola još nije izgubila svoju osnovnu funkciju.
Ali istovremeno ostaje pitanje kako sačuvati i iskoristiti prostor koji je nekada bio potreban desetinama i stotinama djece.
“Upravo je tu nastala ideja o učeničkom odmaralištu. Ako bi se jedan sprat ove istorijske zgrade, uz očuvanje njenog karaktera i funkcije škole, kroz međunarodne fondove preuredio u odmaralište za djecu i učenike, Trepča bi mogla dobiti novu funkciju, a škola novu perspektivu” – kaže direktor Vukićević.
Prema njegovim riječima takav prostor mogao bi biti namijenjen djeci iz drugih krajeva Crne Gore, školama koje bi ovdje organizovale boravke u prirodi, kao i učesnicima obrazovnih, kulturnih i ekoloških programa.
“Trepča ima šta da ponudi. Blizu su Andrijevica i Berane, blizu je Plavsko jezero. Tu su planine, šume, rijeke, staze, tradicionalni pejzaž i istorijat vezan za Mihaila Lalića. Sama školska zgrada predstavlja dio te priče. Zato se ideja o odmaralištu može posmatrati kao mnogo više od adaptacije jednog sprata. To je pokušaj da se istorijska građevina spasi od propadanja tako što će ponovo dobiti životnu funkciju” smatra direktor škole.
On vjeruje da zgrada koja je gotovo vijek služila obrazovanju ne mora da završi kao mrtav spomenik prošlosti, i da može ponovo postati mjesto u koje se dolazi.
Jedino, što se nekada u Trepču dolazilo u školu – a ubuduće bi se u školu moglo dolaziti da se upozna Lalićev zavičaj, provede nekoliko dana u planini, organizuje književni susret, uči o prirodi, druži sa vršnjacima ili jednostavno provede vrijeme u jednom od najzanimljivijih starih školskih zdanja ovog kraja.
Tako bi, ukoliko ova izvanredna ideja i dobar projakat dobiju zeleno svjetlo kod evropskih fondova, jedan sprat dobio novu namjenu, škola dobila novu perspektivu, a cijela zgrada novi život.
Izvor:rtcg.me
