Položaj Roma i Egipćana u Beranama generalno se brzo pozitivno mijenja, ali ključni problemi za unapređenje statusa ove ranjive manjinske populacije i dalje su povećanje broja zaposlenih i rješavanje zdravstvenog osiguranja.
To je povodom Međunarodnog dana Roma Portalu RTCG kazao izvršni direktor NVO “Udruženje za podršku Roma i Egipćana” Sultan Beća.
“Potrebno je najhitnije broj povećati zaposlenih pripadnika RE populacije u Beranama, i riješiti problem u vezi onemogućavanja pripadnicima RE populacije prava na zdravstvenu zaštitu, za one koji su porijeklom sa Kosova, a imaju regulisan status u Crnoj Gori. To su trenutno najurgentniji problemi koji se moraju rješavati”, rekao je Beća.
Prema poslednjem popisu stanovništva u Beranama ima blizu 800 osoba iz RE populacije, od čega je 542 Roma. Međutim, zbog čestih međugradskih migracija, kao zato što nemaju dokumenta, taj broj je sasvim sigurno i veći.
U ovom gradu je donedavno bilo svega šest zaposlenih osoba iz Romske i Egipćanske populacije, dok ih je sada devet.
“Dobili smo nova zaposlenja u školi OŠ ”Radomir Mitrović”, gdje su zaposlena dva nova medijatora i jedan medijator u jadnoj predškolskoj ustanovi “Radmila Nedić”. Ono što je jako dobro je da se kontinuirano sprovode programi Javnog rada preko Zavoda za zapošljavanje u JU OŠ ‘Radomir Mitrović’, i našoj NVO pri čemu se osposobljavaju lica iz RE populacije za rad i stiču vještine znanja i kompetencije”, rekao je Beća.
Izvršni direktor “UZPRE” je ukazao da je najveći napredak u Beranama ostvaren na polju obrazovanja, i da je u tom pogledu taj grad primjer dobre prakse i odnosa prema RE polulaciji.
“Što se tiče obrazovanja u Beranama, u školi “Radomir Mitrović” ima 161 učenik RE populacije, a ta škola je pozitivan primjer u državi. U drugoj OŠ “Vuk Karadžić” ima 56 učenika RE populacije, dok u srednjim školama ima oko 10 učenika. Do sada je 12 lica završilo srednju školu, što je veliki pomak u odnosu na raniji period, kada smo imali samo četiri lica koja su završila srednju školu u Beranama”, objasnio je Beća.
On je dodao da su prije četiri godine započete aktivnosti sa JPU “Radmila Nedić” radi integracije djece u vrtić, uz podršku škole ,,Radomir Mitrović,, i Opštine Berane, kao i Ministarstva prosvjete, nauke i inovacija i Zavoda za školstvo.
“Tada smo sprovodili projekat ‘Aktivnim mjerama za socijalnu inkluziju Roma i Egipćana u Beranama’, koji je bio podržan od Ministarstva ljudskih i manjinskih prava, pri čemu smo planirali da se određeni broj djece upiše u vrtić. Upisano je 38 djece RE populacije u vrtić. Već prošle školske godine taj broj se povećao na 70, a ove godine ih je 73. Ovo je jako korisno za djecu, njihovu socijalizaciju i prevazilaženje jezičkih barijera”, rekao je izvršni direktor NVO “UZPRE”, objasnivši da se kampanja za upis djece u vrtić za narednu školsku godinu već sada sprovodi.
“Udruženje za podršku Roma i Egipćana” je tokom prethodnog perioda realizovala više projekata za socijalnu inkluziju Roma i Egipćana, uključujući projekte podržane od organizacija Fakt, Juventas i Građanska alijansa, kao i Ministarstva ljudskih i manjinskih prava.
On je istako da je Opština Berane partner ovoj organizaciji i da ima razumijevanje za sve probleme sa kojim se susreću.
“Ohrabruje to što je Opština pronašla novu lokaciju za naselje Riversajd, kao i da postoji voljo države da se taj problem što prije riješi u kordinaciji Opštine Berane i Vlade, odnosno Ministarstva finansija”, rekao je Beća.
Rekao je da su na tome zahvalni predsjedniku Opštine Đolu Lutovcu, a da očekuju i pomoć Vlade i Ministarstva finansija.
Izvršni direktor NVO “UZPRE” Sultan Beća i sam je prošao dug put od borbe za koru hljeba, do, moglo bi se reći, ne samo lokalnog lidera u borbi za bolji život i integraciju pripadnika RE populacije.
Pored domicilnih Roma koji žive u naselju Donji Talum, najveći broj Egićana i Roma stigao je u Berane sa ratnim vihorom na Kosovu 1999. godine. Pitanje smještaja pratilo ih je dugi niz godina. Živjeli su u barakama od drveta ili u šatorima.
Poslije mnogo problema i neljudske patnje, izgradnju novog naselja „Riversajd“, pored bivše fabrike „Polimka“, finansirala je Evropska agencija za rekonstrukciju, posredstvom njemačke humanitarne organizacije „Help“.
Sa trideset kuća, naselje je vremenom postalo pretijesno za sve novopridošle Egipćane i Rome, pa su se mnogi od njih nastanili pored domicilnih Roma u naselju Donji Talum. Tu je tek bijeda potpuno vidljiva i golim okom.
Zatim su se pojavili i problemi sa čestim poplavama i privremenim iseljavanjima, jer se naselje nalazi na samoj obali Lima, po čemu je i dobilo naziv Riversajd, i sada se radi na izmještanju naselja na drugu lokaciju.
Iz „Udruženja za podršku Roma i Egipćana“ uputili su zahvalnost svima koji doprinose poboljšanju položaja RE populacije u Beranama.
Osmi april je kao Međunarodni dan Roma ustanovljen 1990. godine u znak sjećanja na taj datum iz 1971. godine kada je održan Prvi svjetski kongres Roma u Londonu. Cilj je da se promovišu kultura, prava i identitet Roma i borba protiv diskriminacije, kroz organizovanje raznih manifestacija, skupova i edukativnih događaja koji doprinose podizanju svijesti o položaju Roma.
Tufik Softić
