Uprava policije je, naime, još 3. marta saopštila da su službenici Regionalnog centra bezbjednosti „Sjever“, Odjeljenja bezbjednosti Plav, u sklopu kontinuirane borbe protiv svih oblika ekološkog kriminala, sa posebnim akcentom na identifikaciju nezakonitosti u zonama od posebnog ekološkog značaja – zaštićenim područjima nacionalnih parkova Crne Gore, podnijeli nadležnom Osnovnom državnom tužilaštvu u Plavu krivičnu prijavu protiv četiri javna funkcionera.
Policija je ranije rekla da je podnijeta prijava protiv zbog sumnje da je izvršio krivično djelo nepreduzimanje mjera zaštite životne sredine, u sticaju sa krivičnim djelom oštećenje životne sredine protiv nekoliko direktora Agencije za zaštitu životne sredine. O tome je Portal RTCG detaljno pisao.
Kako je objašnjeno, kriminalističkom obradom prikupljeni su dokazi koji ukazuju da su prijavljeni, iako su kontinuirano bili upoznati sa pojavom štetnog insekta potkornjaka i razmjerama nastale štete, suprotno zakonom propisanim obavezama, Planu i programima upravljanja Nacionalnim parkovima, te rješenju inspektora šumarstva, lovstva i zaštite bilja, svjesno propustili da preduzmu obavezne mjere sanitarne sječe.
Na taj način su u zoni NP Prokletije omogućili masovnu pojavu i nekontrolisano širenje potkornjaka, prouzrokujući dugotrajnu i teško sanabilnu štetu životnoj sredini, što je dovelo do uništenja četinarske šume na velikom broju lokacija, na površini od oko 300 hektara.
Kako je rečeno, nepreduzimanje propisanih mjera dovelo je do višestrukih ekoloških posljedica i nanijelo značajnu štetu životnoj sredini, uključujući gubitak biodiverziteta i staništa zaštićenih vrsta biljaka i životinja koje direktno zavise od zdravih četinarskih šuma.
“Povećan je rizik od erozije zemljišta, klizišta, smanjenja kvaliteta vazduha i bujičnih poplava, kao i rizik od izbijanja požara usljed velike koncentracije suvih stabala u šumi, što predstavlja direktnu prijetnju cjelokupnom šumskom ekosistemu”, saopšteno je iz Uprave policije.
U međuvremenu, osim medijskih nastupa dijela funkcionera koji su negirali krivicu, ni ODT u Plavu, ni Uprava policije nisu se više oglašavali po ovom krupnom predmetu.
Šteta koju je invazija potkornjaka napravila u šumama NP „Prokletije“, kao i u državnim i privatnim šumama na teritoriji opštine Plav, vještačenjem je procijenjena najprije na preko tri miliona eura, kako je još prošle seseni saopšteno Portalu RTCG u Osnovnom državnom tužilaštvu u Plavu.
U tom tužilaštvu se još uvijek vodi postupak po krivičnoj prijavi koju je šumarski inspektor Hakija Jasavić podnio protiv bivšeg menadžmenta Nacionalnih parkova Crne Gore koji nisu postupili po nalogu iz aprila 2022. godine da izvrše sanitarnu sječu.
Mada je prisustvo potkornjaka bilo evidentno i ranije u manjem obimu, priča se ozbiljnije pokrenula podnošenjem te krivične prijave.
Bolest potkornjaka je zbog tog nemara, smatra Jasavić, ekpanzivno napredovala i napravila milionske štete državi Crnoj Gori. Jasavić je tada objasnio da je rješenje o potrebi sanitarne sječe u aparilu 2022. godine dostavio u skladu sa Zakonom o šumama član 45.
Kada je, naime, tada izvršio kontrolu, ustanovio je da je oboljelo oko pet do šest hiljada kubika čamove šume. U avgustu, u novoj kontroli, ustanovio je da ne samo da nije obavljena sanitarna sječa i izvršena zakonska obaveza, već se bolest raširila i zahvatila 10 do 15 hiljada kubika šume u NP Prokletije. Već u oktobru i novembru oboljelo je šume u količini od 50 do 60 hiljada kubika u NP Prokletije, da bi u poslednjoj kontroli prije ljeta naredne godine ustanovio da je bolest zahvatila 100 hiljada kubika šume u Nacionalnom parku. U poslednjoj provjeri u kasnu jesen prošle godine, prije snjegova svaka nada za spas šuma je izgubljena. Oboljelo je, kažu inženjeri 151 hiljada stabala smrče i zakonom zaštićene molike, što je možda i preko 300 hiljada kubika nakvalitetnijeg drveta.
Dok je iz dijela institucija šteta pokušana da se minimizira, i a pojedini radnici NP „Prokletije“ inspektora Jasavića označavali “državnim neprijateljem“ i “šumarskom mafijom“, Osnovno državno tužilaštvo je zatražilo vještačenje ekonomske i ekološke struke.
To vještačenje je obavljeno krajem jula i u avgustu prošle godine, a Portal RTCG je vać tada došao do saznanja da je šteta procijenjena višemilionski i da je bolest zahvatila 170 hiljada stabala.
Nakon što su vještaci dostavili Osnovnom državnom tužilaštvu nalaz koji je potvrdio da je šteta u šumama u NP “Prokletije” i na teritoriji opštine Plav višemilionska, epilog se dogodio u martu ove godine kada je Uprava policije podnijela prijave protiv četiri javna funkcionera.
Osnovno državno tužilaštvo u Plavu, ili neko drugo ako je predmet eventualno proslijeđen, javnosti je dužno elementarni odgovor na pitanje o sudbini tih prijava, jer se ne radi o deset metara zkradenih drva, već o šteti koju su vještaci, od kojih je jedan u međuvremenu preminuo, procijenili na preko pet miliona eura. Nije poznato zbog čega isntitucije u vezi sa ovim predmetom odgovaraju ćutanjem.
Tufik Softić
