Kad se prođe kroz centar Rožaja lako se primijeti da su od “Gornjeg ibara”, jednog od najstarijih privrednih kolektiva na sjeveru države I vodećeg drvoprerađivačkog preduzeća u regionu, ostale samo ruševine koje svjedoče o njegovoj pogubnoj privatizaciji.
Ova kompanija je potpuno uništena, iako je decenijama s pravom nazivana industrijskim gigantom u kojoj je plate zarađivalo preko dvije hiljade uposlenih. Bivši radnici navode da je nemjerljiva šteta što je ova fabrika, sa mnoštvom pratećih sadržaja, ugašena na tako poguban način, tim prije kad se zna da je bila nosilac razvoja čitavog kraja.
– Nakon neuspjelih privatizacija i propasti preduzeća godinama smo bili svjedoci pohara od brojnih lopova koji su iza sebe ostavili samo zidine bivše fabrike. Za sve to vrijeme obespravljeni bivši radnici nalazili su se na birou rada. Pogubno je što država nije ništa uradila da sačuva fabriku, već je svojim neodgovornim odnosom doprinijela njenoj potpunoj devastaciji. Može se slobodno reći da je sramota države što veliki kompleksi objekta koji su pripadali” Gornjem Ibru” danas izgledaju ovako, posebno kad se zna da naš kraj obiluje sa sirovinom na kojoj se temeljio rad fabrike – kažu bivši radnici.
Milionska imovina
Privredni sud je u julu 2004. godine objavio prvi oglas za prodaju cjelokupne imovine “Gornjeg Ibra” koja se sastojala od građevinskih objekata sa opremom površine oko 35 hiljada kvadrata i zemljišta od 87,5 hiljada kvadrata. Ponuđena cijena za imovinu ovog preduzeća od četiri fabrička pogona, kotlarnice, upravne zgrade i restorana, iznosila je 2,9 miliona eura. Istovremeno, imovina šumarskog preduzeća “Rožaje”, koje je svojevremeno bilo u sastavu “Gornjeg Ibra”, koja je obuhvatala upravne zgrade od 250 kvadrata, magacin od blizu 550 kvadrata, otvoreni prostor od 800 kvadrata i desetak teških mašina za eksploataciju šume, procijenjena je na 290 hiljada eura. Kao obavezni dio ponude bilo je propisano da kupac podnese program razvoja preduzeća sa investiranjem u narednih pet godina i program zapošljavanja.
Gornji Ibar je formiran daleke 1937. godine, u Kraljevini Jugoslaviji, kao pogon skopske fabrike “Treska”. Funkcionisao je i tokom Drugog svjetskog rata, a procvat je doživio sredinom prošlog vijeka, kada je postao zamajac razvoja opštine Rožaje. Pored četiri velika pogona, stacionirana u samom gradu, “Gornji Ibar” je imao i lanac maloprodajnih objekata, kao i desetak predstavništava u svim važnijim centrima bivše države, od Ljubljane do Skoplja. Posjedovao je pogon za proizvodnju kvalitetnog papira “Dekor”, transportno preduzeće i servis, kao i dva rožajska hotela i nekoliko manjih ugostiteljskih objekata, uključujući i radničko odmaralište u Ulcinju. Podaci govore da se prelomni momenat nakon kojeg je započela serija negativnih poslovnih godina poklapa sa tadašnjom državnom odlukom iz 1990. godine po kojoj je šumarstvo odvojeno od drvoprerade.
U izvještaju MANS-a sačinjenog o dešavanjima u “Gornjem Ibru” navodi se da je u narednih desetak godina došlo do poteškoća u poslovanju i otpuštanja većine radnika, koji su proglašavani tehnološkim viškom.
U “Gornji Ibar”, zbog nagomilanih dugova prema povjeriocima, stečaj je uveden 2003. godine, a bankrot je proglašen 2007. godine. Nakon bankrota Vlada je na tenderu kupila preduzeće za 3,2 miliona eura, uz najave da će ga ponovo staviti u funkciju. Međutim od oživljavanja “Gornjeg Ibra” nije bilo ništa, da bi Ministarstvo poljoprivrede krajem 2013. godine predložilo da se kroz Strategiju razvoja šumarstva i drvoprerade pronađe strateški partner za kupovinu preduzeća. Nakon toga dobar dio imovine “Gornjeg Ibra” prodat je turskim investitorima pod izgovorom da će uložiti znatnaa sredstva za revitalizaciju preduzeća i da će, između ostalog, tamo oživjeti drvoprerađivačku proizvodnju. Međitim, to se nije desilo ni do dan-danas, s tim još uvijek niko nije odgovarao što je “Gornji Ibar” decenijam prepušten konstantnom propadanju.
Izvor-dan
