Nebriga države I društva u cjelini glavni su razlozi što je velika decenijama doživljavala sveukupnu razvojnu stagnaciju – zajednička je konstatacija mještana ovog podčakorskog sela, koje pripada opštini Plav.
Oni tvrde da se to dešava i pored toga što je Velika prepoznata kao stradalno mjesto i što raspolaže sa izuzetnim prirodnim i drugim vrijednistima.
– Velika je iznjedrila brojne uspješne ljude poznate i izvan granica Crne Gore. Ovo mjesto je, takođe, prepoznato po stravičnom zločinu koji se desio tokom Drugog svjetskog rata, kada je na stotine nevinih žrtava pogubljeno od neprijateljskih snaga na najsvirepiji način. Uz to, Velika raspolaže sa izuzetnim prirodnim potencijalima. Međutim, Velika danas predstvalja jedno izuzetno osiromašeno područje u kom su ostala da žive uglavnom staračka domaćinstva. Zašto je to tako treba pitati one koji su upravljali i koji sada upravljaju Crnom Gorom. Mislim da je sramota od države što je Velika pretvorena u zaboravljeno mjesto – kaže za “Dan” Vojo Stešević, mještanin Velike.
Velika, kao poznati voćarski i stočarski kraj, bila je kapetanija u Kraljevini Crne Gore. Do 1954. godine imala je status opštine. Ovo selo, kroz koje prolazi regionalni put koji od Murina, peko Čakora, vodi ka Peći, imalo je ranije desetak prodavnica, nekoliko ugostiteljskih objekata, svoje zadruge, atraktivni planinarski dom i što – šta drugo. Od toga danas nema ništa. Prema rezultatima poslednjeg popisa, broj stanovnika Velike sveden je na svega 185, iako je nekada ovo živopisno mjesto imalo i preko hiljadu žitelja.
Škola u Velici osnovana je sredinom 19 vijeka. Nakon Drugog svjetskog rata brojala je preko 200 učenika. Sada je taj broj sveden na svega šest đaka. Mještani navode da ovi podaci najbolje svjedoče koliko je ulagano u Veliku i koliko se vodilo računa o zaustavljanju iseljavanja lokalnog stanovništva.
– Situacija je više nego zabrinjavajuća, jer na ovom prostoru, iz godine u godinu, imamo sve više zatvorenih kuća, a sve manje stanovnika. No, tome se ne treba čuditi jer od Drugog svjetskog rata pa sve do danas Velika nije imala odgovarajući tretman od nadležnih institucija. Tu se radilo samo ono što se moralo, i to uzgred, bez ikakve naročite želje i valjane strategije da se da doprinos razvoju kraja. Kako vrijeme ide, ovim krajevima ozbiljno prijeti potpuno odumiranje – navode mještani.
Šumsko bogatstvo odnosi neko drugi
Mještani ističu da Velika raspolaže sa ogromnim kompleksima kvalitetnih šuma. Od kojih, kako tvrde, Velika zadnjih decenija nije imala nikakve koristi.
–Šumsko bogatstvo sa ovog područja, koje se mjeri milionima eura, godinama su raubovali privilegovani pojedinci sa strane od čega Veličani nijesu mogli da pribave nikakvu korist. Jednostavno, država se nije potrudila da otvara proizvodne pogone iz oblasti drvoprerade gdje bi lokalno stanovništvo pronalazilo radna mjesta. Izostali su i centri za otkup šumskih plodova i ljekobilja, kao i pogoni za njihovu preradu, ikao Velika ima pet seoskih domova, gdje je sve to moglo da se organizuje. Sve je to, između ostalog, kumovalo da sada imamo nimalo ružičastu razvojnu sliku Velike – istakli su mještani.
Iz NVU “Klub Velika” ističu da nije dobro što o potencijalima ovog sela više znaju ljudi iz inostranstva nego odgovorni u domaćim institucijama.
– Prosto je nevjerovatno da o turističkim i proizvodnim potencijalima ovog područja, o čakorskoj borovnici i rijetkim, a ugroženim vrstama ljekobilja i životinjskog svijeta, znaju više u mnogim evropskim zemljama, čiji turisti nasumično i neorganizovano dolaze u sve većem broju iz godine u godinu, nego nadležne službe i turistički poslenici Crne Gore. Zato još jednom pozivamo Vladu i njena resorna ministarstva i organe da, napokon, na odgovarajući način pristupe valorizaciji prirodnih vrijednosti ovoga kraja – ističu iz Udruženja “Klub Velika”.
izvor-dan
