U Zadnjih nekoliko decenija sa različitih adresa, a naročito od strane zvaničnika I predstavnika vlasti, stizala su obećanja da će se preko razvojnih projekata, valorizacije prirodnih resursa I modernizacije sela zaustaviti odlazak mladih sa sjevera crne gore, pa samim tim I iz Opštine Berane.
Takođe, najavljivano je da će doći do oživljavanja privrede, otvaranja proizvodnih pogona i održivih radnih mjesta. Međutim, brojni pokazatelji ukazuju da se radilo samo o deklarativnim zalaganjima i da su data obećanja ostala mrtvo slovo na papiru. Ako se sagledaju podaci od prije 50 godina i uporede sa današnjim lako je prijetiti da je u beranskoj opštini došlo do izraženog odliva stanovništva i propasti privrednih preduzeća.
Ova opština je sedamdesetih i osamdesetih godina prošlog vijeka brojala oko 50 hiljada stanovnika, a po poslednjem popisu iz 2023. godine ima 25.162 stanovnika, što je duplo manje. Manji broj stanovnika zabilježen je i u samom gradskom jezgru, dok je broj žitelja na seoskom području desetkovan. Zbog izraženog iseljavanja brojne seoske škole su zatvorene, dok u pojedinim mjestima kao što su Vuča, Veliđe, Rujišta, Spalevići i Tmušiće obitava svega po nekoliko domaćinstava. Da trend iseljavanja poprima zabrinjavajući karakter ukazuje i nedavno spovedena anketa koju je radio civilni sektor gdje je preko 80 ispitanika koji pohađaju srednje škole kazalo da ne želi da ostane da živi na sjeveru države.
Sa druge strane, slika Industrijske zone na Rudešu jasno ukazuju da u Beranama nije uspjela nijedna privatizacija privrednih kolektiva u kojima je nekad radilo blizu 10.000 ranika. Gašenjem privrednih kolektiva i zatvaranjem fabrika kroz sumnjive privatizacije grad je izgubio bazu koja je stvarala održiva radna mjesta. Umesto proizvodnje, privreda se svela na uslužne delatnosti i trgovinu, koje ne mogu da generišu stabilan ekonomski rast.
Joksimović: Resurske prigrabili tajkuni
Milić Joksimović tvrdi da je država u poslednjih nekoliko decenija vodila pogubnu ekonomsku i socijalnu politiku i da prepuštala privilegovanim pojedincima da na nepopularan način koriste resurse sjevera. Ističe da je to, u dobroj mjeri, kumovalo da Berane doživi sveukupnu razvojnu stagnaciju.
– Od resursa sa sjevera, kao što su vode i šume, koristi su imali samo tajkuni, dok lokalno stanovništvo tu nije pronalazilo nikakav interes. Narodu su umjesto radnih mjesta nuđena bijedna socijalna davanja, Zato se nije čuditi što je u takvom abijentu narod tražio slamku spasa u nekim drugim sredinama. Najpogubnije je što je takvim sistemom vladanja sjever ostao bez kvalitetnih kadrova – kazao je Joksimović.
Analitičar Milić Joksimović navodi da su ovako negativni trendovi plod nedostatka dugoročne razvojne strategije i neravnomjernog regionalnog razvoja.
– Od nekad jakog industrijskog i privrednog centra, koji je u doba socijalizma bilježio progres na svim poljima, Berane se danas nalazi između napušenih sela i zatvorenih fabrika. Tome su kumovali brojni faktori, a prije svega pljačkaška privatizacija, neravnomjerni regionalni razvoj kom se zadnjih decenija pribjegavalo i Crnoj Gori i nedostatak dugoročne razvojne strtegije za sjeverni region – podvlači Joksimović.
izvor-dan
