Gimnazija „Panto Mališić“ danas obilježava 112 godina postojanja, potvrđujući svoj status jedne od najstarijih i najuglednijih obrazovnih ustanova u Crnoj Gori.
Od skromnih početaka do simbola obrazovanja
Gimnazija u Beranama osnovana je Ukazom vlade Kraljevine Crne Gore 31. avgusta 1913. godine, a sa radom je zvanično počela 6. novembra iste godine, kada je održana prva sjednica Nastavničkog vijeća. U to vrijeme, uslovi za rad bili su veoma skromni, a prijemni ispit položilo je 138 učenika. Prve časove držala su samo četiri profesora: direktor Kosta Kostić, Ivo Ipšić, Miho Domančić i sveštenik Prokopije Veković – prvi nastavnik iz beranskog kraja.
Od samog početka, Gimnazija je bila jedina srednjoškolska ustanova u Gornjem Polimlju i okupljala je najbolje učenike iz Berana, Andrijevice, Mojkovca, Bijelog Polja, Kolašina, Rožaja i Plava. Zahvaljujući visokom nivou znanja i zahtjevnim kriterijumima, mnogi su učenici nastavili školovanje na univerzitetima u Skoplju i Beogradu.
Obrazovna misija kroz burna vremena
Tokom više od jednog vijeka postojanja, škola je prolazila kroz različite periode – od ratnih prekida i administrativnih reformi do perioda snažnog razvoja i modernizacije. Poseban značaj ima izgradnja nove školske zgrade 1932/33. godine, tada jedne od najmodernijih u Crnoj Gori, opremljene kabinetima, bibliotekom i vježbaonicama.
U međuratnom periodu Gimnazija je bila središte kulturnog života, kroz rad školskih društava i organizacija koje su podsticale književno i umjetničko stvaralaštvo. Nakon Drugog svjetskog rata, beranska Gimnazija zadržala je vodeću ulogu u obrazovanju regiona sve do otvaranja sličnih škola u susjednim gradovima.
Dom znanja i uspjeha
Gimnazija „Panto Mališić“ je tokom decenija odškolovala generacije učenika koji su kasnije postali istaknuti književnici, naučnici i javni radnici. Među njima su Mihailo Lalić, Dušan Kostić, Risto Ratković, Radonja Vešović, Radovan Zogović, Miodrag Bulatović, Radomir Vešović, Radoslav Rotković, Milovan Đilas, Radoslav Pajković, dr Miljan Mojašević, dr Milosav Babović, dr Miomir Dašić, Hilmija Ćatović, Aleksandar Prijić, dr Slobodan Tomović, dr Vukota Babović, dr Božina Radević, dr Vladimir Đolević, dr Ljubiša Stanković, dr Miloš Cimbaljević i mnogi drugi čija su imena urezana u istoriju crnogorskog obrazovanja i kulture.
Za svoj doprinos razvoju obrazovanja, škola je dobitnik najviših priznanja – Državne nagrade „Oktoih“ (1981) i Opštinske nagrade „21. jul“ (1978).
Nasljeđe koje traje
Danas, Gimnazija „Panto Mališić“ nastavlja tradiciju pružanja kvalitetnog opšteg obrazovanja kroz savremene programe i reformisane nastavne planove. Kao škola sa bogatom istorijom i tradicijom dužom od jednog vijeka, ona ostaje stub obrazovanja i simbol Berana.
A. T.
