Beranac, Velibor Spalević, profesor doktor sa Biotehničkog fakulteta Univerziteta Crne Gore, završio je novi ciklus međunarodnih naučno-istraživačkih aktivnosti u oblasti hidrogeomorfologije, zaštite zemljišta, upravljanja vodnim resursima i primjene savremenih modela za procjenu erozionih i hidroloških procesa.
U okviru međunarodne saradnje sa istraživačima iz Maroka, sa institucija Research Laboratory on Dynamics of Space and the Society (LADES), Hassan II University of Mohammedia, Laboratory “Dynamics of Landscapes, Risks and Heritage”, Sultan Moulay Slimane University, kao i Faculty of Science and Technology, Sultan Moulay Slimane University, tokom 2025. i 2026. godine realizovana su tri nova naučna istraživanja nastala primjenom modela i metodoloških pristupa razvijanih u periodu od 1995. do 2025. godine na Biotehničkom fakultetu Univerziteta Crne Gore, čiji je autor prof. dr Velibor Spalević.
Prvo istraživanje, pod nazivom Modelling of soil erosion dynamics in the upper part of El Abid River Basin (Central High Atlas, Morocco) using GIS, remote sensing, EPM (Gavrilovic), and IntErO (Spalevic) Models, bavilo se modelovanjem erozionih procesa u slivu rijeke El Abid primjenom GIS tehnologija, daljinske detekcije, EPM (Gavrilović) metode i IntErO (Spalević) modela.
Rezultati istraživanja pokazali su izraženu prostornu diferencijaciju erozionih procesa, pri čemu su najugroženija područja identifikovana u planinskim djelovima sa strmim nagibima, slabom vegetacijom i erodibilnim litološkim formacijama.
Istraživanje je dodatno potvrdilo značaj IntErO modela, razvijanog i unapređivanog kroz višedecenijska istraživanja prof. dr Velibora Spalevića, za procjenu produkcije nanosa, sedimentnog prinosa i hidroloških odgovora u složenim planinskim slivovima.
Drugo istraživanje, pod nazivom Hydrogeomorphological and IntErO model controls on baseflow generation and recession dynamics in Central High Atlas, Morocco, analiziralo je procese baznog oticanja i recesione dinamike u planinskim slivovima ovog područja, obuhvatajući period dostupnih podataka od 1976. do 2021. godine, kao i terenska istraživanja iz 2018, 2025. i 2026. godine.
Rezultati su ukazali na značaj geomorfoloških, hidroloških i litoloških faktora u formiranju baznog oticanja i otpornosti vodnih sistema na sušne periode. Posebno je naglašena važnost primjene IntErO pristupa u razumijevanju interakcije površinskih i podzemnih voda u uslovima izražene hidroklimatske varijabilnosti karakteristične za mediteranske i semi-aridne planinske oblasti.
Treće istraživanje odnosi se na procjenu ranjivosti kraških akvifera u području Beni Mellal Atlasa u Maroku. Rad pod nazivom Geospatial assessment of intrinsic vulnerability in the karst aquifer system of the Beni Mellal Atlas, Morocco bio je fokusiran na GIS analizu, hidrogeomorfološke karakteristike i procjenu osjetljivosti kraških sistema na zagađenje.
Rezultati pokazuju da je čak 74 odsto analiziranog prostora klasifikovano kao područje veoma visoke ranjivosti, što potvrđuje izraženu osjetljivost kraških akvifera na antropogene uticaje i dodatno ukazuje na značaj adekvatnog planiranja i upravljanja vodnim resursima.
Navedena istraživanja predstavljaju nastavak intenzivne međunarodne naučne saradnje prof. dr Velibora Spalevića sa kolegama sa univerziteta i istraživačkih institucija iz Maroka, te dodatno potvrđuju međunarodnu prepoznatljivost IntErO modela i naučnih pristupa razvijenih na Biotehničkom fakultetu Univerziteta Crne Gore u oblasti zaštite zemljišta, hidrogeomorfologije i upravljanja prirodnim resursima.
Izvor: www.geasci.org
