Neprocjenjivo arheološko blago Tumba grada

Google+ Pinterest LinkedIn Tumblr +

Kada je u selu Donja Ržanica kod Berana priređena prezentacija posvećena projektu “Proširenje saradnje – od hrišćanskih starina do unaprijeđenog turizma”, crnogorska i šira javnost upoznata je da su arheloškim iskopavanjima otkriveni ostaci takozvanog Tumba grada, sa neprocjenjivim arheološkim blagom koje će doprinijeti popularizaciji kulture i procvatu turizma u ovom dijelu države.

Time bi, kako je rečeno, i Berane trebalo da se visoko pozicionira na mapi arheoloških gradova u regionu.

Šefica zajedničkog tehničkog sekretarijata za programe prekogranična saradnje Crna Gora – Albanija i Crna Gora – Kosovo, Sanja Todorović, pojasnila je da se u slučaju Tumba grada radi o projektu širenja saradnje – od hrišćanskih antikviteta do bogatijeg turizma, odnosno o programu prekogranične saradnje.

Prema njenim riječima ovaj projekat zajednički sprovode Eparhija bidimljansko-nikšićka, Polimski muzej, Podrška zajednica Albanije i Institut za Arheologiju – Centar za albanske studuje.

Lokalitet Samograd(Foto: Jadranka Ćetković)

“Projekat ima za cilj da poboljša prekogranične veze kako u geografskom smislu, tako i u oblasti kulture, turizma i arheologije Crne Gore i Albanije. Takođe, ima za cilj integrisano očuvanje kulturne baštine i njeno korišćenje za turističke svrhe i razvoj turističkih potencijala područja Berana kroz zajedničku promociju i valorizaciju hrišćanskog arheološkog nasljeđa. Projekat se sprovodi već godinu dana, a trajaće ukupno 36 mjeseci. Ukupna vrijednost EU granta je 492,985.98 eura, dok je ukupna vrijednost projekta 578,807.04 eura”, kaže Todorović.

Direktorica Polimskog muzeja Violeta Folić tvrdi da je to jedini projekat ove vrste u Crnoj Gori, vezan za konzervatorska i arheološka istraživanja, a da je finansiran iz evropskih fondova.

“Ovo je istovremeno i početak jedne korisne saradnje dvije zemalje, Crne Gore i Albanije, koja će se, nadam se, nastaviti i u budućnosti kroz druge projekte. Kroz ovaj isti poziv Polimski muzej dobio je još jedan projekat, i to kao nosilac, u saradnji sa partnerima iz Albanije. Realizacija ovako vrijednih projekata predstavlja veliki uspjeh, a ujedno i ponos za Polimski muzej, jer nije uobičajeno da jedan lokalni muzej učestvuje ili vodi ovako kompleksne i značajne projekte”, naglasila je Folić.

Šef Kancelarije za međunarodnu saradnju, đakon Konstantin Dojić, ističe da se radi o četvrtom projektu koji institucije Mitropolije crnogorsko-primorske sprovode uz finanasijsku podršku Evropske unije.

“Ranije smo imali prekogranične projekte sa Srbijom, odakle je finansirana izgradnja zvonika Crkve Svetog Petra u Bijelom Polju. Imali smo i projekte sa Bosnom i Hercegovinom i projekat socijalno preduzetništvo. Ovo je četvrti projekat koji realizujemo iz IPA fondova. Naša Crkva je prilično aktivna kada je u pitanju saradnja sa Evropskom unijom koja nas prepoznaje kao bitnog i legitimnog partnera u Crnoj Gori”, kaže Dojić.

Naučni radnici objašnjavaju da je Polimlje u arheološkom pogledu izuzetno bogato i da je to oduvijek bilo granično područje i prostor komunikacija, sa ko zna koliko takozvanih Gradina.

„Tumbarice ili Tumba grad u Donjoj Ržanici samo je jedan od njih“, kaže direktorica Polimskog muzeja.

Ona podsjeća da su ranije otkriveni slični gradovi utvrđenja, među kojim su još Gradac u Budimlji, Pećina grad u Radmanskoj klisuri kod Petnjice, gradina Bihor, Samograd u selu Brzava kod Bijelog Polja, još uvijek arheološki nedirnuti Gradac iznad Godočelja kod Petnjice, Gradac u Crnči kod Bijelog Polja, Jerinin grad u Plavu, Gradina iznad sela Šabotići, i još dva u bjelopoljskoj opštini, Gradina u Koritima i Gradina iznad sela Muslića.

„Sve ove naseobine potiču uglavnom iz srednjeg bronzanog doba i korišćene su kao prirodna utvrđenja. Neke od njih su korišćene i u gvozdenom dobu, sa dolaskom i dominacijom Rimljana. S obzirom na strategijski značaj, opasane su moćnim bedemima. Predstoji veliki posao njihovog otkopavanja i zaštite. Sada je na redu Tumba grad, zahvaljujući sredstvima Evropske unije“, kaže Folićeva.

Ova arheološka otkrića bitna su ne samo za Polimlje, već za čitavu državu i pomjerila su dosadašnja naučna saznanja o smjenivanju kultura na ovim prostorima. Arheolozi i istoričari kažu da se u dosadašnjoj literaturi smatralo da mlađe neolitske kulture smjenjuje takozvana nakovanjska kultura, koja se javlja u primorskoj zoni, od Dalmacije do Skadra.

Samograd u selu Brzava kod Bijelog Polja(Foto: Polimski muzej)

Rezultati dobijeni najprije na lokalitetu Torine kod Petnjice, a zatim i u Bijelom Polju, ukazuju nesumnjivo, međutim, i na nedovoljno proučenu južnobalkansku kulturnu grupu koja zahvata prostor istočne Srbije i pruža se od Homoljskih planina, preko Kosova i naših prostora, do lokaliteta Malić u Albaniji.

Pored nakovanjske kulture, koja dolazi sa primorja, dosadašnja arheološka istraživanja su pokazala da je Polimlje bilo i pod uticajem bubanjsko humske kontinentalne kulturne grupe. Te dvije kulturne grupe se na području Polimlja susreću i prožimaju, formirajući posebnu kulturu.

Sva ta saznanja, kako tvrde arheolozi, nesumnjivo ukazuje da su primorski kulturni uticaji išli dalje od Beranske kotline, za koju se do sada vjerovalo da je duboko zaleđe primorskih kulturnih grupa.

U svjetlu tih činjenica prekokranični projekat između Crne Gore, Albanije i Kosova, pod nazivom “Proširenje saradnje – od hrišćanskih starina do unaprijeđenog turizma”, koji je prezentovan nedavno u beranskom selu Donja Ržanica, na otkrivenim zidinama Tumba grada, ima poseban značaj. Kako za razvoj kulture i turizma, tako i za bolje međusobno razumijevanje i unapređenje odnosa među državama u ovom regionu.

Omladinski arheološki kampovi u Beranama i Skadru

U okviru projekta,,Proširenje saradnje – od hrišćanskih starina do unaprijeđenog turizma”, Eparhija budimljansko-nikšićka i projektni partneri, Polimski muzej Berane, Institut za arheologiju iz Albanije, Centar za albanske studije i nevladina organizacija Albania Community Assist održaće omladinske arheološke kampove u Beranama i Skadru, na kojima će učestvovati više stotina učenika i studenata iz obje države i razmjenjivati znanje i iskustvo u prekograničnoj oblasti.

“U cilju podizanja svijesti o arheologiji i arheološkoj kulturnoj baštini prekogranične oblasti biće sprovedena dva arheološka kampa za razmjenu mladih, uključujući studente istorije, arheologije i sličnih studija. Kampovi će okupiti mlade i studente sa obje strane prekogranične oblasti, uključiće predavanja, radionice i praktični rad na lokalitetima, uz predavače i moderatore, odnosno stručnjake iz ovih oblasti”, saopšteno je iz Eparhije budimljansko-nikšićke.

Izvor: Vijesti.me

Share.

About Author

Leave A Reply